Auteursrecht
U kent Novagraaf vooral als adviesbureau op het gebied van het merken- en modellenrecht. Wij krijgen echter ook vragen die betrekking hebben op een ander zogeheten intellectueel eigendomsrecht: het auteursrecht. In deze brochure geven wij u hierover een korte uitleg.
Voorwerp van bescherming
Wat kan nu zoal via het auteursrecht beschermd worden? Elk voortbrengsel van de menselijke geest (een creatie) op het gebied van de letterkunde, wetenschap of kunst, op welke wijze of in welke vorm dat ook tot uitdrukking is gebracht, mits het maar voldoende origineel is. Hierbij valt te denken aan foto's en tekst in brochures, beeldmerken, computerprogramma's, slagzinnen, enz. Al deze werken worden beschermd tegen het zonder toestemming openbaarmaken en verveelvoudigen. Iemand anders mag het werk dus niet kopiëren of namaken, maar hij mag dit ook niet bewerken (bijvoorbeeld vertalen). Het werk zonder toestemming te koop aanbieden of beschikbaar stellen via internet is ook niet toegestaan. Bij dit openbaarmakingsrecht geldt wel dat, als een exemplaar eenmaal (met toestemming) in het verkeer is gebracht, dat dan de auteursrechthebbende zich niet meer kan beroepen op zijn recht met betrekking tot dat exemplaar. Het auteursrecht met betrekking tot dat exemplaar is dan uitgeput. De auteur van een werk kan zich ook verzetten als zijn naam niet wordt genoemd bij de openbaarmaking, als de verkeerde naam wordt genoemd, als het werk wordt gewijzigd of als het werk wordt aangetast. Dit verzet moet wel redelijk zijn.
Ontstaan van het auteursrecht
Er is geen enkele formaliteit vereist voor het ontstaan van het auteursrecht in Nederland. Het vermelden van een zogenaamde copyrightnotice (©) is dus geen voorwaarde. Door het enkel creëren van een werk ontstaat het auteursrecht. Er wordt alleen als voorwaarde gesteld dat het voldoende origineel is.
Auteursrechthebbende
Het auteursrecht ontstaat bij de persoon die het werk heeft gecreëerd, de maker van het werk, dus bij bijvoorbeeld de ontwerper van een logo. als dit beeldmerk is ontworpen door een reclamebureau dan ligt in principe het auteursrecht bij dit bureau, tenzij het bedrijf dat het beeldmerk gaat gebruiken het auteursrecht schriftelijk op zijn eigen naam laat overdragen. Wordt het werk door een werknemer gemaakt, dan rust het auteursrecht bij de werkgever. Van dit principe kan worden afgeweken doordat de werkgever en werknemer iets anders met elkaar afspreken in de CAO of in het arbeidscontract. Bij een freelance-verhouding komt het auteursrecht in eerste instantie gewoon toe aan de feitelijke freelance-auteur en dus niet aan de opdrachtgever. Als een rechtspersoon een werk openbaar maakt zonder een natuurlijke persoon als maker aan te duiden, dan geldt de rechtspersoon als maker, dus als rechthebbende. Er kan hierbij worden gedacht aan een reclamefolder van een bedrijf. Als deze openbaarmaking onrechtmatig was dan geldt dit niet.
Duur van het auteursrecht
De hoofdregel is dat het auteursrecht eindigt na afloop van 70 jaar, te rekenen vanaf de eerste januari volgende op het jaar waarin de auteur van het werk is overleden. Als het auteursrecht bij een rechtspersoon berust, dan eindigt het recht na verloop van 70 jaar na eerste publicatie. Door het verstrijken van deze termijn is het werk publiek domein geworden. Iedereen mag het werk dan publiceren en kopiëren.
Ideeën en auteursrecht
Vaak wordt de vraag gesteld hoe men een idee het beste kan beschermen. Het gaat dan bijvoorbeeld om een spel, een op zeker moment nieuw bedachte dienst (kapper op het werk, hondenuitlaatdienst) of om een idee voor een radio- of televisieprogramma. Een idee op zich is niet te beschermen door middel van het auteursrecht. De uitwerking van het idee kan weer wel onder de bescherming van het auteursrecht vallen.
Wij adviseren daarom altijd om een idee zo veel mogelijk op papier uit te werken. Dus niet één velletje, maar alle details, alle regels, de vormgeving enzovoort. Ook is het verstandig de naam van het spel, de nieuwe dienst of het programma als merk in te laten schrijven. Verder kunnen bijvoorbeeld afzonderlijke onderdelen van een spel nog als model worden gedeponeerd. Hierdoor creëert u toch een bescherming voor uw idee.
Merk- en modelrecht
Er bestaat samenhang tussen het auteursrecht en het merkrecht, maar ook tussen het auteursrecht en modelrecht. Een vormmerkdepot kan nietig worden verklaard, terwijl deze vorm wel door het auteursrecht beschermd wordt. De rechter heeft bijvoorbeeld bepaald dat het profiel van een fietsband onder de bescherming van het auteursrecht valt. Heeft men verzuimd een nieuwe vorm of dessin te beschermen door een modelregistratie, dan kan er soms toch nog opgetreden worden tegen nabootsing daarvan op grond van het auteursrecht. Zo oordeelde de rechter dat de vormgeving van een aantal gezelschapsspellen door het auteursrecht beschermd wordt. Uit het feit dat het auteursrecht soms een gat kan opvullen dat u hebt laten ontstaan door te verzuimen merken en andere ontwerpen als merk of model te deponeren, mag u overigens niet de conclusie trekken dat u wel zonder depots kunt. Voor merken en modellen blijft deponeren de beschermingsvorm die de meeste zekerheid biedt.
Voor meer informatie of een vrijblijvende kennismaking kunt u ons een e-mail sturen door gebruikmaking van onderstaand formulier. U kunt ook bellen met één van onze medewerkers.
